So'ose paɛ yelezuo la

Anii language

Ze'ele Wikipiidiya

Anii de la Guan tɔgum (gee ti ba kelum yi'ira tɔgum Bassila bii Baseca, gee kelum mina tɔgum ti bo dɛna Oji-Ouji, Ouinji-Ouinji, Winji-Winji, ŋwana wa de la 'derogatory') Benin, central-eastern Togo la central eastern Gaana doose Makɔ-Makua bii Bakɔ-Bakua nɛreba duma n tɔgerɛ tɔgum wa. Bu lagum pa'asɛ "geographic group" Gaana la Togo Mountain tɔgum duma puansin (ti ba mina ba ti ba dɛna Togorestsprachen bii Togo Remnant tɔgum duma) n boi Kwa branch naɛ mɛ la Niger–Congo.

Ba tari tɔgum duma anaasi yizuto Anii tiŋa puan, ni boi ba yima la ba sɛba puan, hali ta paɛ dama ti tɔgum la ba sɛba dagina "mutually intelligible". Ba yiŋa tiŋa ta'am yese la ba "variation", phonology puan (la ba tonology), lexicon, syntax, ta pa'asɛ ba semantics puan. Ba ninmu'urɛ yima yima ze'ele tiŋa tiŋa paara tiŋa yizuo kuyima puan, ŋwana kɔ'ɔm ita yesera ba yelebɛa yi'a puansin.

Yu'urɛ "Anii" ba yuum loe bu May ŋmareŋa 1979 yuuni la puan, doose Anii nɛreba la puti'irɛ tiri dɛna yu'urɛ n wan ze'ele bo tɔgum la se'ere n sɔi la yudɛna ti Anii nɛreba la zo'e zo'e mina ti dɛna ba tɔgum. Ka de la interjection ti la vuure dɛna la ‘fu wum ya?’, bii ‘fu bukiya?’ Yukɛgesi la ba sɛba ni tari colonial bii derogatory connotations la yuuya ti ba ka le tara ba tɔgera, gee ba yembuna mɛ biire yɛla iŋa.

A Bɔŋa Zi'an (Classification)

[demese | demesego zia]

Anii boi la Niger-Congo, Atlantic-Congo la Kwa tɔgum yizuo puan.