Kufi
Muŋa bii Sopibere se'ere ti nɛresɛba n pu'useri maalam pu'usegɔ la vugera, bisɛ Taqiyah (cap). La san kelum dɛna Arabic gulesegɔ puan, bisɛ Kufic. La me san dɛna tinpika n boi Iran tiŋa puan, bisɛ Kufi, Iran.
Nigeria tiŋa za'a kuka zuo daana Umaru Yar'Adua n ka boi la, Fula buuri n boi Katsina tiŋa puan na’am muŋa ni ani wuu ‘kufi' muŋa bii sopibere la.
kufi bii kufi muŋa la ani la Girega la kilega, dee ti North Africa, East Africa, West Africa, South Asia, la Middle East tinsi puan budaasi zo'e zo’e n vugeri e[1].[1] Budaasi zo’e zo’e n boi African diaspora me kekelum vugera e mɛ. muŋa wa paŋa zo’zo’e me kɔ’ɔm dɛna la Maalumduma malema la pan-African nyu'ɔ[2].[2] United States la United Kingdom tinsi puan, ba wi'iri e la "taqiyah".[3][3][4][5][4][5][6]
kufi sopibere wa kɔ'ɔm ka dɛna la tiŋa kayila ma'a muŋa, dee Nigeria tiŋa puan nɛreba n nɔŋɛ a vuka[7].[6] Togo tiŋa puan nɛreba ni dika la fupunpɔra maalɛ kufi muŋa wa, ba me ni vugra e la ba san tara nimu'urɛ tigesego Magesi wuu pɔgedire, kibesa la deo'ono tu sesi.[8][7] Mama Tchamba tiŋa puan wa’a, ba ni vuge la kufi nuŋa wa ti la ni naɛ doose taaba ana suŋa (adornment) dee nyaa wa’ara[9].[8] West Africa tinsi puan, Maaleduma ni vuge la kufi muŋa wa pu'usera.[10][9]
Islamic, African and African American usage
[demese | demesego zia]Muŋa bii Sopibere wa de la sopibese'ere ti maalumduma zo'e zo'e vugera e kankaŋi ba malema puan, de me kelum dɛna Pan-African nyu'ɔ sopibere.[11][10] Dee ‘West Africa malema puan, kufi sopibere wa de la budaasi muŋa de me lagum pa'asɛ tinsi zo'e zo'e buuri malema lɔgerɔ ba so'olum miŋa puan. Maalumduma n vugeri e la Afireka tiŋa winpu’useba. Tu sɔyaabeduma zo’e zo’e la bunkɛgesi basɛba n ni vuga kufi sopibere wa ti la Pa’alɛ ti ba de la bunkɛgesɛba n tari yem, ti ba pu’useri mɛ, bii ba de la nɛŋa duma ba yɛa puan.[12][11] United States tinsi puan, ba kɔ’ɔm mina ti a de la Afireka (West African) duma buuri lɔkɔ, ti ba vugera e ti la dɛna pupeelum la nyu’ɔ ŋmɛ'a bɔ'ɔra ba ba malema puan, de me kelum dɛna pu'usegɔ nuŋa magesi wuu, Maalumduma, Nasaawinpu’usegɔ duma la Buuri malema duma. (Christianity, Islam, or Traditional African religions). Ba tari la kente cloth, mudcloth, bi knitted bii crocheted futo pɛ'ɛra ba.[citation needed]
Na’am muŋa sisesi n ani wuu Kufi muŋa la, de la Afireka tiŋa duma buuri malema lɔgerɔ ti ba yɛɛra.[13][12] tu buuri Dansika dashiki fuo wa ni dɔla mɛ la kufi muŋekilega la dee ti basɛba me ni wen dɛna la sɛba ti tu yɛɛra ɛɛra. Fu me ta’am kelum yɛ dansika dee vuge mutuna wa, Senegalese kaftan, la grand boubou, include:[citation needed]
• aso oke hat, bii fila duma, n ze’ele Nigeria
• fez, bii tarboosh, sopibere wa nyu’ɔ ze’ele la North Africa la Turkey
• The abeti-aja, a triangular Yoruba hat, whose name means "like the ears of a dog", from Nigeria dee, kufi sopiba bii musi wa taaba zo'e mɛ.[
, zina wa beere solemitiŋa puan, African-Americans n vugeri kufi muŋa wa ba san ta bɔna pɔgedire, kua, tuuma ba'asegɔ puan. Kelum le pa'asɛ, Afireka tiŋa pu’usegɔ duma za’a vugeri muŋa bii sopibere wa mɛ dee maalam winpu’usegɔ duma n kɔ’ɔm ba’am vugera e.[citation needed]
Afireka tiŋa naduma ta’am ni tara sãba bii na’am lɔgerɔ ti ba pɛ kaɛ muŋa la.[citation needed]
Nɛresɛba n sakɛ sira bo nasaawinpu'usegɔ la Christian faith, muŋa wa ka sisi, pɔgesi me kelum vugera sopibere wa mɛ. Kɔmbibesi me tari ba sopibere mɛ vugera.[citation needed]
Tu buuri malema puan, budaasi san ni vuga e, a ni dɛna la daalesum ze’ele bo sugeri, fabelegɔ, nyuurɛ bii puti’irɛ gu’a.[citation needed]
Etymology
[demese | demesego zia]Yoruba tɔgum puan, Ade vuurɛ de la na'am muŋa, dee ti fila me vuurɛ dɛna sopibere. Kufi tiŋa la boi la Yoruba tiŋa n lem la Ibadan. Afireka tinsi sisesi wi'iri e la fula, fila, la malo sopibere.[14][13] Ba wi'iri sopibere wa la kofia Swahili tɔgume puan n boi East Africa.[15][14] (see the kanzu article for further information). United States tiŋa puan, ba kɔ'ɔm wi'ira sopibere wa la Afireka tiŋa duma n wi’iri e se’em la tii, kufi.[16][15]
Fu me ta'am kelum bisɛ
[demese | demesego zia][edit source]
• List of hat styles
• List of headgear
• Taqiyah
• Fez
• Sharbush
• Kippah
• Smoking cap
• Turban
• Women's wrapper and kaftan
- ↑ https://books.google.com/books?id=e3ggsGgTzUgC&dq=middle+east+kufi+hat&pg=PA360
- ↑ https://books.google.com/books?id=y2fN5Q3dPsAC&dq=muslim+cultural+kufi+hat&pg=PT59
- ↑ https://books.google.com/books?id=E8AuDwAAQBAJ&dq=taqiyah+also+called+kufi&pg=PA157
- ↑ Osbourne, Eileen (2005). RE - Buildings, Places, and Artefacts A Teacher Book + Student Book (SEN) (11-14). Folens Limited.
- ↑ https://books.google.com/books?id=ay7uEAAAQBAJ&dq=taqiyah+similar+kufi&pg=PT38
- ↑ https://books.google.com/books?id=kH6eEAAAQBAJ&dq=taqiyah+kufi&pg=PA233
- ↑ https://books.google.com/books?id=gXt_DwAAQBAJ&dq=kufi+cap+beauty&pg=PP79
- ↑ https://books.google.com/books?id=-NS_EAAAQBAJ&dq=(Kufi)+made+from+colorful+fabrics.&pg=PT35
- ↑ https://books.google.com/books?id=lhU7EAAAQBAJ&dq=kufi+cap+adornment&pg=PT26
- ↑ https://books.google.com/books?id=gXt_DwAAQBAJ&dq=kufi+cap+beauty&pg=PP79
- ↑ https://books.google.com/books?id=y2fN5Q3dPsAC&dq=muslim+cultural+kufi+hat&pg=PT59
- ↑ https://web.archive.org/web/20100326195403/http://www.sunnewsonline.com/webpages/features/fashionbeauty/2005/jan/14/fashion-beauty-14-01-2005-004.htm
- ↑ https://web.archive.org/web/20100326195412/http://www.sunnewsonline.com/webpages/features/fashionbeauty/2005/july/01/fashion-beauty-01-07-2005-003.htm
- ↑ https://web.archive.org/web/20100326210906/http://www.sunnewsonline.com/webpages/features/fashionbeauty/2004/mar/12/fashion-beauty-03122004-001.htm
- ↑ https://web.archive.org/web/20090704201013/http://www.mzuri-kaja.or.tz/mzuri%20caps.html
- ↑ https://www.indiewire.com/features/general/the-equalizer-2-review-denzel-washington-sequel-1201984765/
