Obra (TV program)
| genre | melodrama |
|---|---|
| creator | GMA Network |
| original broadcaster | GMA Network |
| country of origin | Philippines |
| original language of film or TV show | filipino |
Ze'ele Keteke tota paɛ Obra TV de'eŋo
[demese | demesego zia]Obra de'edɛ'ɛnba sɛba yuun na pɔsɛ nɛɛ bamisi la Situational TV zuo de'eŋɔ zi'an yia ti nɛreba zo'e zo'e yi'ira ti Keteke (Train/Locomotive) bɔna GTV bɔna 1981 yuunɛ la puan. Ti Keteke wa puti'irɛ yuun bisɛ la daariwoo daaŋɔ bɔna ziriŋerɛ ze'eleko zi'an, pa'ala nɛreba n nyɛ ti daansɛko ban mɔɔri ti ba ɛ a wan basɛ nɔɔrin.
Ti dɛna pa'alɛ la sɛla zuo ti Keteke tara nɛreba basɛba ba sinii de'eŋɔ la zuo: Sitesin la nɛŋadaana mina n biseri ziriŋerɛ sitesin la yɛla; Gaana nɛra n pa'alɛ yelesia ti a ni dɔla bini; Maame Dokono( Dakuno koosa) mina n kooseri dia bɔna ziriŋerɛ sitesin wa puan. De'eŋɔ la puan, Keteke sitesin wa la de la zi'an ti nɛra woo bɔna, yelebibisiduma zi'an, la zi'an ti sɛla woo ita bini. Le pa'asɛ, Keteke yuun le pa'ala la wuŋerɛ sɛka n yuun boi sankaŋa la n la tuum yele sɛba ti nɛra dɔla ɛɛra ba awan di.
Keteke n bala nyaa yuun dɛna Obra la.
Tuusum
[demese | demesego zia]Alasirɛ daare nyuuŋɔ de'eŋɔ bɔna Ghana yuun de la Osofo Dadzie n mɔ ti la bɔna pɔsera 1972 sa. Gee daaŋɔ nyaa yuun pɔsɛ bɔna bini la sansɛka ti Osofo Dadzie yuun ze'ele a European eere la lebena la bɔna 1980s sa. Nɛba basɛba yuun kiŋɛ ta iŋɛ la Visas duma la ba puti'irɛ ti ba wan yese solemitiŋa gee basɛ Jane Ackon, Bea Kissi, Frimpong Manson n la nɛreba basɛba pa'asɛ. Gee poorin, ba kinɛ wa yuun nyaa ta dɛna la daaŋɔ,la ba yese basɛba bini la. Gee ba nyaa yuun lebe na la, tigere la yuun zɔsɛ mɛ ti ba pa'asɛ ba lagefu la fii ze'ele ¢40 kiŋɛ ¢65 la wan iŋɛ se'em ti la suŋɛ ba gee GBC-TV nɛŋaduma yuun zamesɛ mɛ ti ba iŋɛ bala. Ti dɛna zuo la, nɛreba wa yuun zamesɛ mɛ ti ba iŋɛ de'eŋɔ bee sinii paalega gurɛ ba iŋɛ bala boti sɛla la bo ba.
Ti dɛna pa'alɛ ti Fɔɔ la Sapɔɔlegɔ 1981,GBC-TV yuun yeseri la Osofo Dadzie sinii kegesi, ti dina yuun basɛ ti nɛra nyɛm yuun ka.lebe bɔna bini. Tu tiŋa wa kokazuodaana la Provisional National Defence Council(PNDC) sankaŋa la, Flt Lieutenant Jerry John Rawlings yuun ta wum ba puti'irɛ la mɛ gee ti ba nɛŋa duma n de Grace Omaboe,( Osofo Dadzie sinii gulesa ayima) n la Nana Bosompra (Producer), ti ba bisɛ nɛreba pɔsɛ gee gura Osofo Dadzie yele la san ta maalɛ. Ti bala zuo la nɛreba bayi wa yuun dikɛ la zuto kuresi taaba ɛɛ nɛreba ti ba nyaa pɔsɛ le ota sinii paala.
Yuuma n tole la(1981), Keteke yuun na pɔsɛ mɛ gee ti nɛreba na wuna ba yele. Grace Omaboe n la Nana Bosompra yuun malegum tigese Keteke me gee nyaa tee yu'urɛ la tara kiŋɛ Obra, maalegɔ yikatɛ ti sinii itiba la zo'e gee mi tara puti'irɛ zo'e. Sinii itiba la ni tɔgera santɛɛnɛ, Fanti n la Akuapem. Ti sinii duma wa ni tɔgera la som la be' yɛla, yelemiŋerɛ, gilema, suguru, ninteriga,bɛ'a n la melesigɔ n la yɛla zo'e zo'e.
Sinii itiba nɛrekegese bayi Joe Eyison la Esi Kom daa ni ita ti la nbudaa la pɔga zi'an. Bala nɔɔ ti Grace Omaboe la David Dontoh mi daa dikera la yuun dɛna nɔɔ n de nɛra la apɔga, daa ni basɛ ti nɛreba tɔgera ti ba ta'am bɔta taaba me poorin sa. Ze'eta Obra duma zi'an na, yele diyima n lagum pa'asɛ basɛ ti ba yelege bamisi Osofo Dadzie zi'an de la la wan iŋɛ se'em ti ba nɔreba kan ni yɛ lɔgerɔ gee bone tayii gee ba ni wan yɔ la siliti la pagelega, sɛla n pa'alɛ ti ba de la Ghana nɛreba pa'alɛ ba buuri yɛla la ba malema.
External links
[demese | demesego zia]- "The Famous Akan Drama, Obra is back with a Bang!" - ModernGhana.com, October 2006
- "Akan Drama - Obra Group 'Try My LoveTɛmpileti:'" - YouTube
Sinii itiba
[demese | demesego zia]Saŋa puan, Obra sinii itiba yuun yu'ura yuun nya de la yire woo tɔgum bɔna Ghana. Ti ba yuun dikɛ ba yese la Ghana sinii itiba tigesegɔ puan n la sukuu sɛka ti ba yi'ira ti School of Performing Arts zi'an ti Grace Omaboe yuun bɔna ba puan. Nɛresɛba n yuun pugum bɔna bini David Dontoh (Ghanaman), Grace Omaboe (Maame Dokono) n la Joe Eyison (Station Master). Sɛba me n yuun pa'asɛ de Edinam Atatsi, Oklu, Charles Adu Armah, Emily Brown, B. K. Afandoh, Esi Kom, la Amankwaa Ampofo, mina n yuun tuni buuri yetɔgum yeeleŋɔ bɔna GBC sankaŋa. Grace Omaboe n de mina n yuun tari Jane Ackon ze'ele Osofo Dadzie zi'an na. Mina me n yuun naa la ba poorin bɔna Obra puan 1984 yuunɛ la puan de la Belinda Oku (Adwoa Smart)
Theme Tune
[demese | demesego zia]Sinii la zuo yu'urɛ bɔ'ɔra ba sinii la mina yu'urɛ daa da de "Obra" (Santɛɛnɛ puan Ɔbra) Nama Kwame Ampadu n yuun dikɛ yelebɛa lagum taaba ti a lebege yuunɛ.