So'ose paɛ yelezuo la

Shekere

Ze'ele Wikipiidiya
Sinyagerɛ
subclass ofidiophone Demese

Shekere kelese (ze'ele Yoruba Sèkere)[1] de la sinyagerɛ e de wankɛ'ɛŋa ti sɛa-mi'isi bii ligepɛɛlesi ti ba dikɛ wugɛ karɛ e boi nɛti puan nyaa dikɛ pi sinyagerɛ la.

Sɔa zo'e zo'e boi mɛ ti fu wan ta'am dikɛ  sinyagerɛ la iŋɛ voole la. Fu ta'am dikɛ ka zala fu nu'en gee miina ka bii fu tara ka ŋmi'ira fu nu'o. Fu ta'am kelum dikɛ ka pagelɛ fu nu-talɛ kayima zuo gee ti nu'o kayima la me gura ka guteŋa la. Fu ni ŋmɛresera la fu nu-sugesi la ti sinyagerɛ la tãna ŋmɛresera gee ti sɛa-mi'isi la me kelum laba ka tãna ita ti voole yima yima gana fu sãn Yeen zugese sinyagerɛ.

Shekere la ze'ele la Yoruba tiŋa e boi West Africa, tinsɛka e sɔi' Nigeria, Benin, la Togo tinsi.[2]

Ka e yuum ta ze'ele la Yoruba nɛreba la, lɔkɔ la yuum parɛ mɛ zo'e zo'e kɔ'ɔm ta yese la West Africa la Latin America gee me kelum dɛna la tiŋasuka e boi siim yuuma e boi buuri yɛla e boi buuri malema zo'e zo'e gee me kelum tara tuunɛ e boi yuunyuuneba basɛba e parɛ aŋa.

Gaana wa puan, lɔkɔ la ba yi'iri ka la axarse. Latin America me, lɔkɔ la ba mi ka zo'e zo'e la cabaca. Yu'ura asi'a ti ba tara bɔ'ɔra lɔkɔ la de la afuxê, afoxê, cabaca, la cabeza yɛsera la yetɔgum la malema puan.[3]

Ba dikɛ la wankɛ'ɛŋa maalɛ Shekere la, wanɛ sɛka e ni bule tiŋa yese na. Wanɛ la aŋa e wan pa'alɛ lɔkɛ la voole e wan ana se'em. Ba ni diilɛ Wanɛ la mɛ nambɔɔsi zo'e zo'e, dee nyaa yese ka bɛa la wa kaanɛ la ti ka ku'ɛ gee ti ba nyaa ta'am dikɛ maalɛ Shekere la.

Ba san yese ka puan la ba'asɛ, ti ba nyaa digesɛ sɛa-mi'isi nyaa tũ ŋmɛ ka bɔrumbɔresi ta mi'e gee nyaa iŋɛ ka mu'ureŋɔ.

Buuri buuri

[demese | demesego zia]

Cuba puan, Shekere la, ba kelum mina ka ti ka dɛna la aggué (abwe), ka de la Wanɛ e karegɛ gee ana fɔɔlega (~50 cm ka woko puan, ta paara 19+1/2 puan) ni kɔ'ɔm kaɛ mume la mi'isi, se'em ti sɛa-mi'isi zo'e zo'e e boi mu'uŋɔ yima yima ti ba ni dikɛ pa'asɛ ka puan. Zo'e zo'e e boi Afro-Cuban suure la yuuma e niɛ peelemi, ba ta'am ni miim e, damɛ bii ba pa' e ti ka ta'am iŋɛ voole yima yima; yuuma puan, ka ta ŋmɛresera gana sinyaasi.[4] [5]

Brazil puan, African wanɛ sinyagerɛ wa, ba yi'iri ka la xequerê. Ba dikɛ la wanɛ (cabaca) ti ba ŋmaɛ ka tiŋasuka gee nyaa dikɛ nɛti bobe ka se'em ti ba wan ta'am dikɛ sɛa-mi'isi bii biiri la tu. Afoxe la e ŋwɔm, lɔkɔ bumbila.

Viisegɔ Lɔgerɔ

[demese | demesego zia]
  1. https://archive.org/details/vocabularyofyoru00crow
  2. https://www.x8drums.com/v/blog/2009/07/how-gourd-shekere-is-made.asp
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/James_Holland_(percussionist)
  4. https://en.wikipedia.org/wiki/Helio_Orovio
  5. https://en.wikipedia.org/wiki/Fernando_Ortiz_Fern%C3%A1ndez

Yiŋa viisegɔ lɔgerɔ (External Links)

[demese | demesego zia]
  • Video of this instrument being played
Authority control databases
  • MusicBrainz instrument

Categories:

  • Unpitched percussion instruments
  • West African musical instruments
  • Bissau-Guinean musical instruments
  • Brazilian percussion
  • Burkinabe musical instruments
  • Cuban musical instruments
  • Gambian musical instruments
  • Guinean musical instruments
  • Ivorian musical instruments
  • Malian musical instruments
  • Senegalese musical instruments
  • Idiophones
  • Gourd musical instruments