LITƐRATURE
Sɛla ti Solemiisi yi'ira Literature la n bala ti Farefari duma sigɛ di yu'urɛ yeti Zãaleŋa. Farefari buuri la puan zãaleŋa de la yuulum lɔkɔ yire puan. Sɛla n de deodaana Lɔgerɔ ti pɔgemɛnka tara yire puan ni bɔna la zãaleŋa wa puan gura tuulum daarɛ ti ka ta loe bii yese lɔkɔ la na tum tuunɛ la. Magesi wuu wampaala, sagewama, nɛnkɛ'ɛŋa, lagefɔ la Lɔgerɔ tuseto. La de la tɔgebuna nuu n bala ti tu dikɛ makɛ la buuri la yetɔgum la, la yele-irɛ la za'a n tigese se'em bɔna buuri nɛreba la puti'iren la ba daarewoo vom yɛla puan ti ba tara lɔɔsera a sɔsera, malena malema, maala yɛla, dɛ'ɛna gee pa'aka taaba yele yele wuu kɔma.
Bala la zãaleŋa de la sɛla ti nɛreba bii nɛra n boi tiŋa puan dikɛ ba puti'ira la yelesi'a n paɛ ba, ba vom puan kuremi sa, bii nananewa nyaa tu'usɛ yelebɛa gulesɛ bii tɔgɛ ti la paɛ nɛra woo ti ba wum bii kaalɛ baŋɛ. Ba duma ni ita ŋwana dɔla la buuri yetɔgum la puan basɛ ti la dɛna nyɛlum bɔ'ɔra mina n kelesei. bii kãali la.
ZÃALEŊA AŊA (Characteristic Of Literature)
i. Zãaleŋa ka iti yoo. Ba iti ka dɔla la yele n paɛ nɛra bii buuri la. Magesi wuu naba san tara puteem, ba ta'am iŋɛ yuunɛ tara zɛregera e.
ii. Zãaleŋa de la sɛla n ni ita tara nyɛlum gee me kelum tara ka'aŋɔ. Yetɔgum ti yele-ita / iteba ni tara ita ti nɛreba la baŋera a puti'irɛ la ti a bɔta ti ba nyɛ la.
iii. Zãaleŋa me de la sɛla basɛ ti tu baŋera vom yɛla n ani se'em magesi wuu ba sira sakerɛ yɛla, buuri buuri malema, mi'ilum la yelesi'a za'a n boi ba kɔren kɔren basɛ ti ba bɔna ba yima la nɛreba basɛba.
ZÃALEŊA BUURI (Types).
Zãaleŋa pu la buyi:. Tɔgum Zãaleŋa la Nuurɛ Zãaleŋa.