Zuarungu and Development
Yaabeduma yɛla asi'a ti tu mina suŋa suŋa dee Zuarungu yia duma yuum de la buuri fii wa ma'a n yuum de sɛba ma'a n yuum sɔ͂rɛ Zuarungu tiŋa puan. Yaaba Animoa yuum de la tũ'usa yese Zuwɔreŋɔ n boi Naaga, Kasina- Nankana tiŋa puan.
Animoa n yuum nyɛ ti tiŋa boi kalam ana suŋa nara kua la, a yuun zi'ire la Zɔnɔ tiŋa puan.
Yaaba wa yuum de la tiŋa la me la tiisi la kulesi.
Beo, Kantia, Kumbɔsegɔ, Duulegɔ, Yaregabiisi, Apuwongo, Azupɔsega kulega, Asɔŋɛ la tinsi zo'e zo'e.
Tiŋa n yuum boi ti ba yi'ira ka Zuni, Uni, to'oro, la yele suma zo'e zo'e.
1990s Zuarungu n yuum de yia tinkãtɛ (capital) bɔna Bɔlega tiŋa la puan gee ti ba yuum tee la 1983 kiŋɛ Bɔlega puan
Yuum aŋa puan la, Zuarungu yuum nyɛ la nɛnɔ maalegɔ zi'an (meat factory), Kua la gu'ulegɔ nɛŋa duma (Agric offices), Zuarungu middle school, kareyɛɛna la mui nɛɛŋɔ zĩ’isi (Corn and rice mill), zuarungu da'a. Tinmaalegɔ yɛla yuum lebe la poore zo'e zo'e yɛsera la 'capital' la ti ba yuum tee kiŋɛ Bɔlega la zuo.
Tinsina nyaa de la Bɔlegataŋa East District. Gɔbena yelege Bɔlega East yese Bɔlega la kilinkiiŋa nambua la puan ka dabesa pia la anuu, yuuntusa ayi la yuumpia la anii daarɛ (15th March, 2018). Ŋwana wa me yuun iŋɛ doose la Gaana kuka zuo daana kɛka n de John Dramani Manama la nu'usin. Weleseŋo wa yuum pɔsɛ la yuuntusa ayi la yuumpia la ayoobi puan tari ta paɛ yuuntusa ayi la yuumpia la anii puan (from 2016 to 2018).
Dr. Lawyer Dominic Akuritinga Ayine n de yia 'MP' Zuwɔreŋɔ tiŋa la puan ba posɛ yelege zuwɔreŋɔ tiŋa ti ka ze'ele di'a de ma'a bii sɔna de mia la. A yuum pɔsɛ di a na'am wa la 7th December 2016 tari bala wa paɛ zina. Ze'ele 2008 puan tari bala wa paɛ zina beere wa, yelesuma la timmaalegɔ yɛla zo'e zo'e n wa'am tiŋa la puan na.
Zuarungu imma'asum weleŋo (health centre), Zuarungu pɔgedɔgeseduma imma'asum sukuu kãtɛ (Nursing and Midwife Training college), Zuarungu dɔɔrɔ koosego zi'an (Timber market), Zuarungu pulesi bɔŋa zi'an (police station), Zuarungu bugum kimesereba bɔŋa zi'an (fire service station), E-block, lasebaarɛ bu'a zi'an (Word FM), UCC bakɔi ba'asegɔ sukuu kãtɛ (distance college), la yelesuma zo'e zo'e.