Ama Ata Aidoo
| naaŋɔ | female |
|---|---|
| country of citizenship | Ghana |
| name in native language | Ama Ata Aidoo |
| family name | Aidoo |
| date of birth | 23 Kilinkiiŋa 1942 |
| place of birth | Abeadzi Kyiakor |
| date of death | 31 Siibedaa 2023 |
| place of death | Ankara |
| manner of death | natural causes |
| cause of death | disease |
| native language | Fante |
| languages spoken, written or signed | English, Fante |
| field of work | poetry, drama, fiction literature |
| employer | Brown University, University of Cape Coast |
| position held | Minister for Education |
| educated at | Wesley Girls' Senior High School, University of Ghana, Stanford University |
| work location | Zimbabwe |
| work period (start) | 1964 |
| affiliation | Organization of Women Writers of Africa, Mbaasem Foundation |
| member of political party | Provisional National Defence Council |
| award received | Commonwealth Writers' Prize, Nelson Mandela Prize, The Mbari Club |
| has written for | Transition Magazine, Zuka, Okyeame |
| personal pronoun | L484 |
Ama Ata Aidoo dela Ghana pɔka ti ba dɔgɛ e March ŋwarega la dabesere pisiyi la atã daare 1942 yuune la puan. A de la Ghana gɔŋɔ gulesa. A gulesera la dakɛre duma Playwright la Academic. Jerry Rawlings saŋa la a yuun de la Education minister. 2000 yuune la puan a yuun mɛ la Mbaasem Foundation ti a suŋɛ pɔgesi tuuma Afirika tiŋa wa puan.
A vom yele
[demese | demesego zia]Aidoo, ba dɔgɛ e la March ŋwarega la dabesere pisiyi la atã daarɛ 1942 yuune la puan central Region tiŋa puan. Gaana. Megan, Behrent, Brown Yunivɛsiti la Afirica WHO's mɛ yeti ba dɔgɛ e la March ŋwarega la dabeserɛ 31, 1940 yuune la puan. A de la liiba Kwame Ata n de a suɔ.
A yuun zo'e la Fante duma tiŋa. A sɔ de la Nana Yaw Fama Abeadzi Kyiakor tiŋa naba gee ti a ma mɛ yu'urɛ dɛna Maame Abasema. A zo'e la saŋa sɛka ti solemiisi la wa'am kabuntiŋa la na na zabera la. Ba yuun ku la a sɔyaaba, belam ti a sɔ nyaa baŋɛ ti la ani suŋa ti bia kiŋɛ sukuu gee nyaa mɛ sukuu a tiŋa la puan ti a bipugela la kina ta basɛ gee la tolese kiŋɛ pugeto sukuu la n de Wesley la ta basɛ belam ti a yeti eŋa boti ti a dɛna la gɔŋɔ gulesa.
A sukuu yele
[demese | demesego zia]Aidoo kiŋɛ a sekendɛre sukuu la pugeto sukuu la n dɛna Wesley la bɔna Cape coast latiŋa puan la 1961 yuune la ta paɛ 1964. A kiŋɛ la Gaana Yunivɛsiti la Legon bilam ti a to'e Bachelor of Artsdegree la Solemiine puan gee nyaa gulese a yi de'egɔ gɔŋɔ 'the dilema of the gost' 1964 yuune la puan, de'egɔ wa yuun la puan.la nyaa base ti Aidoo dɛna pɔgesɛka n dɛna yi daana gulesɛ de'eŋɔ gɔŋɔ.
A tuuma yele
[demese | demesego zia]Ama yuun de la minister of Education bɔna Provisional National Defence Council 1982 yuune la puan. A yuun base tuuma la ŋwarese a nii daare nyaa baŋɛ ti a kan nyɛ eŋa n boti sɛla la ti la dɛna sukuu yele Ghana wa. A nyaa base ti ba nyɛ pɔka tuune n ade sɛla tu tiŋa wa puan. A tum la United States tiŋa puangee kiŋɛ a Yunivɛsiti solemitiŋa Standford gee pa'ase sɛba n ita vɛɛsego yele la zuo Institute of Afirika Stadies Ghana Yunivɛsiti la puan ta paɛ Professor. A zamesera gee kina solemitiŋa ŋwarese woo. A bɔna la United States, Britain, Germanyla Zimbabwe tiŋa puan.