Ghana Football Association
Gaana nama boole tigere (GFA) de la Gɔmena nu'o nama boole ŋmi'a tigere e boi Gaana, e boi tinkatɛ la puan, Ankara.[1] [2] ti ba pi'ilum ka e de 1957 [2] ti ba tee sɛ Gold Coast nama boole ŋmi'a tigere sɛka ti ba yuum pi'ilum ka e de 1920, kaŋa e lagesɛ gee gurɛ Gaana duma nama boole puan, nama boole kɔpi kɛleŋerɛ la tiŋa la nɛreba.
| m | |
| on | 1958 |
| CAF affiliation | 1960 |
| President | Kurt Okraku |
| General Secretary | Prosper Harrison Addo |
| Website | http://www.ghanafa.org |
Siibenya'aŋa 7 puan, 2018. GFA yuum ta sa'am mɛ yɛsera la boola la zua minisita kura, Isaak Kwame Asiamah, ba e yuum ta viisɛ baŋɛ tuumpu'usa (corruption) e boi tigere yɛsera viisega sinii duma sɛka ti pooren ti Anas Aremeyaw Ana's kalɛ 12 niɛ/lilege la.[3] [4]Fɔɔ 2019 puan, Kurt Okraku, ti ba yuum votum bo e ti ka dɛna GFA's kuka zuudaana saaŋa ba e yuum ta malum sɔsɛ yɛsera ba e ta ba'asɛ tuunɛ la e boi FIFA kɔmatii loosego laLa yuum de la Fɔɔ 2019 puan, Kurt Okraku, ti ba yuum votum bo e ti ka dɛna GFA's kuka zuudaana saaŋa ba e yuum ta malum sɔsɛ yɛsera ba e ta ba'asɛ tuunɛ la e boi FIFA kɔmatii loosego la.Mark Addo ti ba yuum ta votum bo e pooren ti ka dɛna kuka zuudaana podɔla e boi Tigerɛ nambua, 2019.Kurt Okra ti ba yuum le malum votum bo ka buyi puan ti ka dɛna sɛka ti ba yi'ira ti GFA .[5] Mark Addo ti ba yuum ta votum bo e pooren ti ka dɛna kuka zuudaana podɔla e boi Tigerɛ nambua, 2019.[6] Kurt Okra ti ba yuum le malum votum bo ka buyi puan ti ka dɛna GFA kuka zuudaana ba 2023 loosego zi'irego saŋa sa e boi Tamale, Gaana.[7]
Tuusum
[demese | demesego zia]==*Gold Coast boole ŋmi'a tigere* ==
Gaana boole ŋmi'a tigere (GFA) de la tuusum bo'olum e bo'ori bii e doli kaara buuri la e boi Gold Coast boole ŋmi'a tigere, sɛka e yuum de boole ŋmi'a tigere kura e boi African, ba e yuum ta biŋe de e de 1920.[8] Boole ŋmi'a de'eŋo wa yuum iŋɛ mɛ e boi Gold Coast yɛsera la European merchants e boi wia 19th century [8] [9]de'eŋo wa e yuum ta niɛ peelum la, Amateur boola tigera duma zo'e zo'e yuum ta maalɛ mɛ ta pa'asɛ coast. [8]Gulesegɔ pa'alɛ mɛ ti Cape Coast la Ankara e yuum de wia tinsi nɛreba e boi Sub-Saharan Africa ti ba yi "formal league" e boi Gold Coast. Pɔsega ba'asegɔ puan e de 1915, league la pɔsɛ mɛ e de 1922 la Ankara Hearts of Oak boole de'eŋo tigere yuum ta nyaŋɛ di mi'a, ba e ta dikera coveted Guggisberg shield - ta sigɛ ka British gɔmena niŋa tɔlega la pooren e de sankaŋa la budaa mina e pɔsɛ Ankara boole ŋmi'a tigere, Sir Gordon Guggisberg.[10] [11][12][13]
Amateur status
Lageŋɔ bɔɔle yɛla wa'am "Gold Coast" la 19th yuuma la saŋa ba'asegɔ puan ti solemiisi yuum tari wa'am na. Solemiisi wa yuum mɛ la deto bɔna zi'ansi sɛba n lɛm ko'om nuurɛ la. Ba vo'osego saŋa puan ti bama la nɛresabesi yuum nyaa ni tara bɔɔle la ti la dɛna de'eŋo bo'ora ba za'a.
Nɛreba zo'e zo'e nyaa yuum mi de'eŋo wa mɛ bɔna za'a woo bala n yuum ta'asɛ ti ba yuum biŋɛ yia bɔɔle tigere la ti la yuum dɛna Excelsior, bɔna 1903 yuunɛ la puan. Mina n yuum biŋe tigere yu'urɛ yuum de la Mr. Briton, n de "Jamaican-born British" a yuum de la pa'ala zuo daana m yuum boi "Philip Quaque Government Boys School" [14]n yuum boi Cape Coast. Bɔɔle de'eŋo wa n yuum ta paɛ zi'an woo tiŋa wa la Gaana yuum pɔsɛ yu'usa bɔɔla tigers ti basɛba dɛna: Accra Hearts of Oak, Accra Standfast, Cape Coast Venomous Vipers, Cape Coast Mysterious Dwarfs (nananawa Cape Coast Ebusua Dwarfs), Sekondi Hasaacas la Sekondi Eleven Wise.
The Gold Coast Amateur Football Association
1952 yuunɛ la puan ti gɔmena yuum biŋe sɛla ti ba yi'ira solemiine puan ti "Gold Coast Ordinance 14" ti a dɛna wara gɔŋɔ. Bala to ba yuum nyaa biŋe tigere la m de which established the "Gold Coast Amateur Sports Council". Ba yuum bo gɔmena sore ti a sɔna bisera bɔɔla yɛla za'a waabi n boi Gaana.Ba yuum nyaa ta gulesɛ bo Gold Coast gɔmena la n yuum de, Sir Charles Arden-Clarke, la sɛla ti ba yi'ira ti "Pioneer Sports Organizer, Joseph Ranadurai" tɔgera pa'alɛ Ba ka iri suŋa se'em bo'ora Akwei.[15] La nyaa yuum ta dɛna la 1952 yuunɛ la puan ti gɔmena yuum biŋe sɛla ti ba yi'ira solemiine puan ti "Gold Coast Ordinance 14" bala to ba yuum nyaa biŋe tigere la m de which established the "Gold Coast Amateur Sports Council". Ba yuum bo gɔmena sore ti a sɔna bisera bɔɔla yɛla za'a waabi n boi Gaana. Dee se'em ma'a ti Ohene Djan yuum dɛna bisera "Football Revolution" la yuum nyaŋɛ ti bɔɔle yɛla yuum tɔla niŋa m boi Gaana wa gana Akwei saŋa la bɔna 1957.
The Football Revolution (1957)
1957 yuunɛ la puan ti Ohene Djan yuum ta dɛna ba gɔngulesa " General Secretary" bo'ora bɔɔle tigere la ti ba yi'ira ti "Football Association" la "Ghana Amateur Football Association" yuum pɔsɛ ya. A yuum kelum nyɔkɛ amiŋa biŋe sɛla ti ba yi'ira ti FIFA bɔna 1958 la CAF bɔna 1960.[1][16]
Ohene Djan yuum tum mɛ kankaŋi basɛ ti ba taam biŋe sɛla ti ba yi'ira ti "Ghanaian FA" tiim kɔɔsa "Merrs R.R. Harding and Company". Yuum dini puan nuu ti a yuum kelum ta"am dikɛ nɛra n mi bɔɔle yɛla ti ba yiira e ti Coach, George Ainsley, ti a bisera Gaana za'a waabi bɔɔle tigere la. La nyaa yuum de la 1959 yuunɛ la puan ti a yuum pɔsɛ a ŋmɛ' bisa Boole de'eŋo n boi 1st July, 1960.
The Winneba Declaration
Doose 1993 yuunɛ la puan sɛla ti ba yuum yi'ira solemiine puan ti "Winneba Declaration" la .[17][18] La yuum de la yuum de Gaana bɔɔle yele la. Ba yuum nyaa pɔsɛ biŋe la sɛka ti ba yi'ira ti (Act 179, 1963) ti a yuum dɛna Kɔmpɛne katɛ[12]
Ba'asega saŋa (Dissolution)
Tigere la yuum sagum la 7 June 2018 yuunɛ la puan, ti Anas Aremeyaw Anas yuum viisɛ ti sɛba duma n ni bisera ti ba ŋmi'ira boole la yuum to'ose la ligeri ti ba yiira ti "Document Number [19]:[5][20] Minisita kurega Isaac Kwame Asiamah yuum yeti Kwesi Nyantakyi de zuo daana kurega bɔna Joy FM bwni zuo GFA tuum woo yuum ka lɛ tuna. Bɛla zuo la 2018 yuunɛ la puan se'em ti ba yi'ira ti "Ghanaian Premier League" ba yuum gu la basɛ mɛ yɛsa FIFA duma n yuum sa'ɛ Gaana to ba ka ba'asɛ bini la.[21][22] Tigere sɛka ti ba yi'ira ti GFA yuum maasum ti ba malum yu'ɛ bɔnq August ŋmarega la puan bɔna 2019.[23][24][25][26][24]
Reconstitution and operations afterward
Loosego yuum iŋɛ mɛ bɔna October 2019 yuunɛ la puan ti nɛreba bayoobi yuum ze'ele ti Kurt Okraku yuum di mi'a.[27] Bɔna November 2019 yuunɛ la puan, ti pɔgesi Boole la ti ba yi'ira ti "Women's League Committee" yuum Lem na bɔna. Nɛŋa daana la yuum de la Hilary Boateng (chairperson), Rosalind Amoh (Vice chairperson), Nana Aba Anamoah, Cleopatra Nsia, Jerry Dogbatse, Nana Poku Fosu Geabour II la Christian Isaac Mensah[28]. January ŋmarega 2020 yuunɛ la puan ti ba yuum loe, Prosper Harrison Addo ti a dɛna gɔŋɔ gulesa "General Secretary".[29] Ba yuum sa'ɛ nɛrekureba la zuo, ba yuum nyaa loe la [30][31]Mercy Efua Tagoe-Quarcoo la CK Akonnor ti ba dɛna nɛŋa duma bo'ora dee kelum bisera "Black Queens" la "Black Stars".[32] Mercy Tagoe-Quarcoo n yuum de podɔla bo'ora Charles Anokye Frimpong ti Charles Akonnor yuum dɛna podɔla bo'ora David Ducan.[33][34]
Ze'ele September ŋmarega la puan n boi 2020 yuunɛ la puan kɔɔtum sɛka ti ba yi'ira ti "Court of Arbitration for Sport" yuum sagum sɛla ti Wilfred Kwaku Osei Palmer n yuum eeri ti ba sagum boole tigere la me "Ghana Football Association" zuo daana loosego la bɔna Fɔɔ ŋmarega la puan 2019[34]
Nɛreba e lagum taaba tuna
[demese | demesego zia]Fɔɔ 23 puan, 2020. GFA la yuum saŋɛ la nuurɛ la Decathlon Gaana, gulesera gɔŋɔ la ti ka dɛna sɛla e sɔɛ gɔŋɔ la ti ka dɛna nɛreba e naɛ taaba lɛɛbera bo "Black Stars" lɔgeyɛɛtɔ la tuuma lɔgerɔ gee me kelum ta dɛna "merchandising" lɔgerɔ duma. [20] Ba yuum dikɛ tuunɛ la basɛ mɛ yuuma anaasi e le kina na e de Tigerɛ 2024.[35][36]
Sakutega 14, 2022 puan. Access Banki e boi Gaana e yuum lebege "Official banking partner" e boi GFA e de US$250,000 yuunɛ diyila tuunɛ.[37] PUMA e de ɔfisiyal lɔkɔ e suŋɛ la Gaana tiŋa petroleum corporation (GNPC) e de ɔfisiyal suŋera e boi tiŋa wa kiinduma tigera duma.[38]
Tiŋa la ŋmi'ireba (NATIONAL TEAMS)
[demese | demesego zia]
Gaana boole ŋmi'a tigere wa tari la tigera awai (9) tiŋa la za'a tigera. Tigera aŋa wa yu'ura de la:
- Black Stars
- Black Stars "B"
- Black Starlets
- Black Queens
- Black Meteors
- Black Maidens
- Black Satellites
- Black Princesses
- Black Sharks
GFA Foundation
[demese | demesego zia]The Foundation's Projects and Programmes are defined by 5 thematic or focus areas summarized under the CARES acronym:
- C - Community Development (Health & Education)
- A - Assistance to Underprivileged People & Groups
- R - Reduce, Reuse & Recycle
- E - Educate Fans on Hooliganism, Fair play and Integrity
- S - Support for welfare of ex-national players and football officials.
African cup of Nations
[demese | demesego zia]
Gaana Amateur boole ŋmi'a tigere la yuum suŋɛ mɛ la CFA e de 1960,1 gee la 1963 me le di mi'a e boi "bid" ti ka ta biŋe 5th Africa cup of Nations (AFCON), ti ba ta'am lagum taaba la (OAU) zi'irego la tiŋa la zuudaana la Gɔmena e boi Ankara. Gaana e yuum di mi'a la gee nyaa yuum kiŋɛ niŋa leyɛ'ɛsa ti ba ta gurɛ suŋa suŋa e boi Tunisia e de 1965.
1965 triumph la pooren, Gaana yuum wi mɛ gee di 13th AFCON e de 1978, gee ti yuuma anaasi pooren, di ka le yɛ'ɛsa e boi Tripoli, Libya. Tigere la yuum yuum di la mi'a e boi AFCON sugenuurɛ bunaasi (e de 1963, 1965, 1978, la 1982), iŋɛ Gaana ti ka dɛna buyi puan ti ba nyaŋɛ ta'am di e boi kɛleŋerɛ tuusum, ta pa'asɛ la Cameroon.
La se'em me, tigere la ka seke/ ta'am nara ti ba kiŋɛ FIFA bunkureba World cup gura 2006, Gaana duma yuum nyɛ zusuŋɔ ti ba puurɛ ba'am pee e boi kɔma beene la, ba e ta dita mi'a e boi FIFA tiŋa de'eŋo e boi sɛba e ka paɛ yuuma pia la ayopɔi (under 17) ti ku tile dɛna buyi gee ba'asera buyi e zoni saazuo.
Gaana e de wia daana ti ba tiŋa di medal e boi boole ŋmi'a mi'a e de 1992 "summer" Olympics.
2009 puan, Gaana e yuum de wia daana e boi African tinsi ti ba de mi'a e boi ba a ka paɛ pisiyi (U-20) FIFA World cup yɛsera ba e gu'uri giisera Brazil. [39]
Fu san bisera pɔgesi boole ŋmi'a puan, Gaana black napɔgesi la tabelɛ pa'asɛ e boi world cup tournament la Olympic de'eno buyi. Ba me kelum tabelɛ bɔna saazuo duma e boi Falcons e boi Nigeria e boi Africa cup of Nations buuri.
Gaana yuum iŋɛ la AFCON Tournament e de Ko'oro 2018.
Gaana nari/seke mɛ bo AFCON Tournament e de Ko'oro 2017 pooren ba e yuum ta ba'asɛ saazuo tigere H (Group H) e boi a la nari/ seke ya beena la.[40]
Gaana ka nyaŋɛ ta'am seke e boi 2025 Africa cup of Nations e boi yia daana poian hali 2004.[41][42]. Gaana boole ŋmi'a tigere yuum belum bo Gaana duma bo Gaana black stars la ba e ka ta'am nyaŋɛ suna bii seke e boi AFCON 2025.[43][44][45]
Match Fixing Allegation
[demese | demesego zia]
Puan viisegɔ ti Telegraph la Channel 4 siise ti Kwesi Nyantakyi la zuuduma basɛba e boi Gaana nɔyinɛ duma sɛba e bo'ori boola ŋmi'a. Viisegɔ wa puan e de se'em la, siisego la boi ni la solemitinsi zɔtɔ- dina wa, boola ŋmi'a la ti Gaana tiŋa duma tigere ŋmi'ira e boi 2014 World Cup yuum ka pa'asɛ siisego la puan.[5]
Kwesi Nyanyakyi yuum zagesɛ boole ŋmi'a dabeserɛ la ti ba bo la siisego duma, yɛta ti, " lasebaarɛ sɔɔleŋa la bii muulegɔ yire la za'a waabi ka de buyina", la "sɛla sɛla ka iŋɛ bii mam e nyɛti sɛla woo se'em la, se'ere e sɔi la sɛla sɛla nan pugum ka iŋɛ ti la dɛna la mam bii la de la Federation la".[7]
Tema kɔmbibuulegɔ yɛsega ligeri yɛla
[demese | demesego zia]Maalegɔ zi'an kootum bo de'eno (Court of Arbitration for sport) (CAS) biŋe la wara ti la ta'am suŋɛ Gaana boole ŋmi'a tigere (GFA) ti la niɛ e boi yele la puan ta paara Tema kɔmbibuulegɔ boole ŋmi'a tigere yɛsera la ba e yese/lebese Winger Joseph Paintsil ta bo Belgian tigere KRC Genk. Joseph Paintsil yuum tɔkɛ KRC Genk ze'ele la Tema kɔmbibuilegɔ e de 2018, la yele e yese yɛsera la Article 35(5) C e boi GFA aŋa la, Dina e boi yɔɔrɛ la e boi kumesegɔ la yɛsega ligeri yɔɔrɛ e boi boola ŋmi'a maalegɔ yɛla puan.
CAS la bisega e zali/suŋɛ GFA's beene, dee se'ere e sɔi la, Tema kɔmbibuulegɔ sum ti ba yɔ la €150,000 ta bo GFA. Ba me daa nari ti ba yɔ la €688,000 tara bo Redbull FC bumbipaalesi (Paintsil's saŋa e tole Gaana tigere) la €150,000 ta bo Gaana League club tigere (GHALCA).
CAS zagesɛ yɛla woo ti Tema kɔmbibuulegɔ tari wa'ana la mɛ giisera Red Bull FC kɔmbibuulegɔ gee me kelum ŋwɔna ti a sa'aa sɛba e tiregeri la GFA la. Tema kɔmbibuulegɔ la me kelum daa sum ti ba yɔ GFA la 4,000 Swiss France ti la dɛna lagesegɔ gura niirɛ lagefɔ la lɔgerɔ asi'a e ŋwɔni la sɔsega la lebesego duma.
Wara la pa'alɛ la ba'asegɔ yelesum la puan e boi ba e pɔsɛ wara la puan ba'asɛ la Tema kɔmbibuulegɔ SC, Sɛka e daa pɔsɛ se'em ma'a sa ti Red Bull sakɛ yele la yɛsera Tema kɔmbibuulegɔ yɛsera ba yɛsega la puan sakerɛ bo Joseph Paintsil. GFA ŋmi'ireba aŋa kɔmati la kɔmatii sɛba e zuseri pugum daa bo wara ti ba bo GFA e boi yele la puan.
CAS wara ba'asegɔ la puan la, Tema kɔmbibuulegɔ SC, nananewa e boi Gaana duma "third-tier league" kɛleŋerɛ, wan kelum kɛ na baŋɛ yelesi'a e yese na e boi ba e ŋmɛ la taaba ta paɛ ba sanɛ la e ta yɔ.
Le pa'asɛ, sɔsega wa nyaŋɛ ba'asɛ, yire la tinsi woo, ba wan basɛ ti la ta tole gura ba e ta nyɛ ba suŋa suŋa bii ba e ta bɔkɛ taaba yɛsera baa e ta paɛ taaba.[46]
duma (Executive Chairmen/Preaidents)
[demese | demesego zia]| President | Tenure of office |
|---|---|
| Mr. Ohene Djan | 1957–60 |
| Mr. H. P. Nyemitei | 1966–67 |
| Nana Fredua Mensah | 1967–68 |
| Mr. H. P. Nyemitei | 1968–71 |
| Mr. Henry Djaba | 1971–72 |
| Maj. Gen. R. E. A. Kotei | 1972–73 |
| Col. Brew-Graves | 1973–75 |
| Maj. George Lamptey | 1975–77 |
| Maj. D. O. Asiamah | 1977–79 |
| Mr. I. R. Aboagye | 1979 |
| Mr. Samuel Okyere | 1979–80 |
| Mr. S. K. Mainoo | 1980–82 |
| Mr. Zac Bentum | 1982–83 |
| Mr. L. Ackah-Yensu | 1983–84 |
| Mr. L. T. K. Caesar | 1984 |
| Mr. E. O. Teye | 1984–86 |
| Mr. Samuel Okyere | 1986–90 |
| Mr. Awuah Nyamekye | 1990–92 |
| Mr. Joe Lartey | 1992–93 |
| Mr. Samuel Brew-Butler | 1993–97 |
| Alhaji M. N. D. Jawula | 1997–2001 |
| Mr. Ben Koufie | 2001–03 |
| Dr. N. Nyaho-Tamakloe | 2004–05 |
| Mr. Kwesi Nyantakyi | 2005–2018 |
| Mr. Kurt Okraku | 2019–present |
Executive council
[demese | demesego zia]Alamisi daarɛ 24th Fɔɔ puan, 2019, sɛba e ze'ele bo Premier League, pu'a buyina (Division One League), la pɔgesi boole ŋmi'a lagesɛ mɛ e boi gɔngulesera ɔfisi e boi Gaana boole ŋmi'a tigere e boi Ankara ti ba votum loe ba nɛresɛka e wan ze'ele bo ba ma'a ma'a e boi ba niŋa duma saasi ti ba low la.
Boole ŋmi'a kɛ'ɛnduma e lagum taaba ti ba dɛna sɛba ti ba loose ba e boi nɛra nɛreba pia la ayi nisi duma. Tigere dina wa de la yelemɛŋerɛ duma e ze'ele bo, ta pa'asɛ la bata e ze'ele tiŋa la puan tigere, kayima ze'ele pɔgesi boole ŋmi'a la puan gee ti sɛba e wee la me gulesɛ ba yu'ura ze'ele la premiere League la puan.
Tilum wa de la niŋa duma yu'ura la za'a.
Bɔɔla sɛba ti ba ŋmɛ' (Premier Leagues)
- Tony Aubynn (Medeama SC)
- Frederick Acheampong (Ashanti Gold SC)
- George Amoako (Asante Kotoko)
- Kinsley Osei Bonsu (Bechem United)
- Nana Oduro Sarfo (Brekum Chelsea)
Division One League
- Randy Abbey (Hearts of Lions)
- Samuel Anim Addo (Young Apostles)
- Mark Addo (Nzema Kotoko)
RFA
- Linsford Asamoah (Eastern Region)
Women Football
- Madam Habiba Atta Forson (Fabulous Ladies)
Viisegɔ Lɔgerɔ
[demese | demesego zia]- 1 2 https://web.archive.org/web/20131210182642/http://www.southerntimesafrica.com/news_article.php?id=9181&title=The%20Politics%20of%20Soccer%20%20%20How%20Kwame%20Nkrumah%20built%20a%20team%20of%20winners
- 1 2 https://web.archive.org/web/20131126185029/http://news.xinhuanet.com/english/africa/2013-01/05/c_132080657.htm
- ↑ https://www.ghanaweb.com/person/Ghana-Football-Association-3586
- ↑ https://web.archive.org/web/20131210182642/http://www.southerntimesafrica.com/news_article.php?id=9181&title=The%20Politics%20of%20Soccer%20%20%20How%20Kwame%20Nkrumah%20built%20a%20team%20of%20winners
- 1 2 3 https://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup/10918321/Football-match-fixing-deal-casts-cloud-over-World-Cup.html
- ↑ https://www.graphic.com.gh/sports/sports-news/mark-addo-is-new-vice-president-of-gfa.html
- 1 2 https://web.archive.org/web/20140625114146/http://ghanafa.org/pages/gfa/201406/9712.php
- 1 2 3 https://www.ghanaweb.com/person/Ghana-Football-Association-3586
- ↑ https://web.archive.org/web/20131210182642/http://www.southerntimesafrica.com/news_article.php?id=9181&title=The%20Politics%20of%20Soccer%20%20%20How%20Kwame%20Nkrumah%20built%20a%20team%20of%20winners
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Citation_needed
- ↑ https://ghanasoccernet.com/on-this-day-the-first-ever-professional-premier-league-game-was-played-in-ghana
- 1 2 https://footballghana.com/the-history-and-development-of-football-in-ghana
- ↑ https://ghanasoccernet.com/on-this-day-the-first-ever-professional-premier-league-game-was-played-in-ghana
- ↑ https://web.archive.org/web/20131210182642/http://www.southerntimesafrica.com/news_article.php?id=9181&title=The%20Politics%20of%20Soccer%20%20%20How%20Kwame%20Nkrumah%20built%20a%20team%20of%20winners
- ↑ https://web.archive.org/web/20131210182642/http://www.southerntimesafrica.com/news_article.php?id=9181&title=The%20Politics%20of%20Soccer%20%20%20How%20Kwame%20Nkrumah%20built%20a%20team%20of%20winners
- ↑ https://web.archive.org/web/20131210182642/http://www.southerntimesafrica.com/news_article.php?id=9181&title=The%20Politics%20of%20Soccer%20%20%20How%20Kwame%20Nkrumah%20built%20a%20team%20of%20winners
- ↑ https://web.archive.org/web/20131210182642/http://www.southerntimesafrica.com/news_article.php?id=9181&title=The%20Politics%20of%20Soccer%20%20%20How%20Kwame%20Nkrumah%20built%20a%20team%20of%20winners
- ↑ https://web.archive.org/web/20131210182642/http://www.southerntimesafrica.com/news_article.php?id=9181&title=The%20Politics%20of%20Soccer%20%20%20How%20Kwame%20Nkrumah%20built%20a%20team%20of%20winners
- ↑ https://www.okayafrica.com/betraying-the-game-corruption-ghana-football-association-anas-aremeyaw-anas-disbanded-dissolved/
- 1 2 https://www.myjoyonline.com/sports/football/gfa-signs-partnership-agreement-with-decathlon/
- ↑ https://www.okayafrica.com/betraying-the-game-corruption-ghana-football-association-anas-aremeyaw-anas-disbanded-dissolved/
- ↑ https://www.okayafrica.com/betraying-the-game-corruption-ghana-football-association-anas-aremeyaw-anas-disbanded-dissolved/
- ↑ https://www.okayafrica.com/betraying-the-game-corruption-ghana-football-association-anas-aremeyaw-anas-disbanded-dissolved/
- 1 2 https://www.okayafrica.com/betraying-the-game-corruption-ghana-football-association-anas-aremeyaw-anas-disbanded-dissolved/
- ↑ https://www.okayafrica.com/betraying-the-game-corruption-ghana-football-association-anas-aremeyaw-anas-disbanded-dissolved/
- ↑ https://www.okayafrica.com/betraying-the-game-corruption-ghana-football-association-anas-aremeyaw-anas-disbanded-dissolved/
- ↑ http://www.myjoyonline.com/sports/2020/January-4th/ghana-has-not-been-competitive-kurt-okraku-explains-kwesi-appiah-axing.php
- ↑ http://www.myjoyonline.com/sports/2020/January-4th/ghana-has-not-been-competitive-kurt-okraku-explains-kwesi-appiah-axing.php
- ↑ http://www.myjoyonline.com/sports/2020/January-4th/ghana-has-not-been-competitive-kurt-okraku-explains-kwesi-appiah-axing.php
- ↑ http://www.myjoyonline.com/sports/2020/January-4th/ghana-has-not-been-competitive-kurt-okraku-explains-kwesi-appiah-axing.php
- ↑ http://www.myjoyonline.com/sports/2020/January-4th/ghana-has-not-been-competitive-kurt-okraku-explains-kwesi-appiah-axing.php
- ↑ https://web.archive.org/web/20131210182642/http://www.southerntimesafrica.com/news_article.php?id=9181&title=The%20Politics%20of%20Soccer%20%20%20How%20Kwame%20Nkrumah%20built%20a%20team%20of%20winners
- ↑ http://www.myjoyonline.com/sports/2020/January-4th/ghana-has-not-been-competitive-kurt-okraku-explains-kwesi-appiah-axing.php
- 1 2 http://www.myjoyonline.com/sports/2020/January-4th/ghana-has-not-been-competitive-kurt-okraku-explains-kwesi-appiah-axing.php
- ↑ https://ghanasoccernet.com/decathlon-ghana-extends-partnership-with-ghana-football-association
- ↑ https://web.archive.org/web/20131210182642/http://www.southerntimesafrica.com/news_article.php?id=9181&title=The%20Politics%20of%20Soccer%20%20%20How%20Kwame%20Nkrumah%20built%20a%20team%20of%20winners
- ↑ https://www.businessghana.com/site/news/sports/270563/Access-Bank-named-Division-One-League-sponsor-in-250k-deal
- ↑ https://www.ghanafa.org/partners
- ↑ https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Today-in-History-Ghana-beat-Brazil-with-10-men-to-win-FIFA-U-20-World-Cup-789701
- ↑ https://www.bbc.com/sport/football/38574550
- ↑ https://www.adomonline.com/ghanas-failure-to-qualify-for-2025-afcon-a-big-blow-ibrahim-tanko/
- ↑ https://citisportsonline.com/2024/11/2025-afcon-qualifiers-ghana-ends-campaign-winless-in-abysmal-and-disappointing-fashion/
- ↑ https://www.myjoyonline.com/gfa-issues-apology-to-ghanaians-for-black-stars-failure-to-qualify-for-afcon-2025/
- ↑ https://www.adomonline.com/gfa-apologises-to-ghanaians-for-black-stars-2025-afcon-qualifier-failure/
- ↑ https://citinewsroom.com/2024/01/gfa-apologises-to-ghanaians-accepts-responsibility-for-black-stars-early-afcon-exit/
- ↑ https://www.graphic.com.gh/sports/sports-news/gfa-wins-eur150-000-award-in-tema-youth-joseph-paintsil-transfer-fee-case.html
Nyiŋa viisegɔ lɔgerɔ (External Links)
[demese | demesego zia]- Official website
- Ghana Premier League website
- Ghanaweb Football/Soccer
- Official website History page Archived 31 December 2007 at the Wayback Machine
- CAN Qualifiers 2008 Africa Cup of Nations Archived 6 November 2006 at the Wayback Machine
Football in Ghana | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| |||||
| |||||
| |||||
|
| |||||
|
| |||||
National football associations of Africa (CAF) | |
|---|---|
|
| |
West African Football Union | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||
|
| |||||||
| |||||||
| |||||||
| |||||||
|
| |||||||
Sports governing bodies in Ghana (GHA) | ||
|---|---|---|
|
|
||
|
| ||
|
| ||
|
| ||
|
| ||
Categories:
- 1957 establishments in Ghana
- 2018 disestablishments in Ghana
- Football in Ghana
- National members of the West African Football Union
- Sports governing bodies in Ghana
- Sports organizations established in 1957
- Sports organizations disestablished in 2018
- Association football governing bodies in Africa