Korle- Bu Teaching Hospital
| inception | 1923, 9 fɔɔ 1923 |
|---|---|
| affiliation | University of Ghana |
| country | Ghana |
| located in the administrative territorial entity | Ankara, Ablekuma South |
| location | Korle Gonno |
| coordinate location | 5°32′16″N 0°13′39″W |
| owned by | government |
| parent organization or unit | University of Ghana |
| official website | http://kbth.gov.gh/ |

Korle-Bu Teaching Hospital (KBTH) de la asibeti kãtɛ n boi Ablekuma saazuin bɔba, Ankara Sɔ'ɔlum n boi Gaana tiŋa puan.[1] [2]Ba pɔsɛ Asibitum wa la 1923 yuunɛ la puan. Iŋa ma'a n de gɔmena asibeti n boi Ankara Sɔ'ɔlum. Asibetin wa ma'a n tari zi'an ti imma'asum sukuu kɔma n boi Gaana Yunivɛsiti la puan la ni kiŋɛ bini ta zemesɛ imma'asum yɛla. 2019 yuunɛ puan ti Asibitum wa toe gɔŋɔ ze'ele sɛba biseri imma'asum yɛa ti ba yi'ira 'Health Facilities Regulatory Agency (HeFRA)' yɛsera la ba daa pire paa ti ba nyɛ yɔ'ɔ kuna la.[3]
Tuusum (History)
[demese | demesego zia]Ba mɛ Korle-Bu Teaching Hospital wa la 9 Fɔɔ 1923 gee pɔsɛ mɛ la gɔtɔ 200 ta paɛ 2,000. Nananawa Asibitum wa gã la butã puan ba san kaala asibitum kãra tumam nɛresabesi tiŋa wa puan. Ka kelum dɛna la asibitum sɛka ti ba galesa bã'aduma basera bini Gaana wa.[4] [5]Ga yetɔgum puan Korle-Bu vuurɛ de la "Korle Lagoon la tilum"[6]. [7]Ba yuun mɛ asibitum wa ti ka bisera la nɛresɛba n yuun ki'iri tiŋa la puan kurunkurun imma'asum yɛla. La yuun yagelum la Sir Gordon Guggisberg n yuun de kuka zuo daana saŋa sɛka ti ba yuun yi'ira Gaana ti "Gold Coast" la.[8][9]
Nɛreba zo'ore la asibitum la n biseri ba'aduma suŋa se'em basɛ mɛ ti nɛreba n kini Korle-Bu malum pa'asa. 1953 yuunɛ puan, nɛreba n kini Korle-Bu malum pa'asɛ mɛ paa ti gɔmena yɛri pɛrikɛ loe nɛreba ti ba viisɛ yele la zuo gee bɔ ba puti'irɛ ti ba yaŋɛ mɛ asibitum la ti la malum kãrekɛ pa'asɛ.
Gɔmɛna la daa sakɛ gee tum viisereba la n yele e se'em la. Wana ta'asɛ ti ba daa mɛ deto tu sesi pa'asɛ magesɛ wuu pɔgedɔgeduma deo, titɔ deo, nɛreba lareŋɔ deo, (opiresin zi'an) la kɔma imma'asum deto.
Wana basɛ ti asibitum la gɔtɔ malum pa'asɛ paɛ 1,200.
Korle- Bu nyɛ yɔ'ɔ ti ka zamesa imma'asum tuntuneba la 1962, sansɛka ma'a ti ba daa yuɛ Gaana imma'asum univɛsiti sukuu gee ti ba yi'ira yeti UGMS ti ka kumesa dɔgeduma la.
Gaana imma'asum univɛsiti sukuu wa pa'asɛ la sukureduma banuu ti ba dikɛ ba lagum taaba nyaa yi'ira imma'asum 'sciences' kɔlegi (the College of Health Sciences) ti la malum kumesɛ imma'asum tuntuneba. Sukuruduma wa za'an n boe kɔlegi wa puan wa iŋɛ ba tɛɛsi la ba viisegɔ la asibitum la nuu puan.
Asibitum la tari la gɔtɔ 2,000 la imma'asum tuntuneba zamesegɔ zi'an la ba'asi viisigɔ deto pia la buyopɔi (17) nananawa. Daarɛ woo puan ba'aduma ni siŋɛ asibitum mea puan paɛ 1,500 gee ti ba ta'an ni gu ba'aduma paɛ 250 gã'arɛ.[10][11]
Imma'asum tuntuneba zamesegɔ zi'an la bã'asi viisigɔ weleŋɔ la boi la yima yima, magesɛ wuu tiim weleŋɔ, kɔma imma'asum, pɔgepuusi la pɔgedɔgeseduma, bã'asi viisegɔ zi'an, ziim duka zi'an, rediologi, induuma gu'a, opiresin zi'an, dɛŋa bisiga, la tiim weleŋɔ.
Basɛba la de la inginɛɛrin, niŋaduma weleŋɔ, zuputo opiresin, sɛyiba tibeka zi'an, sɛla san zɔ'ɔra fu iŋa puan (tumɔ), inganɛ yɛla, sunsure la nyu'urɔ weleŋo, rediotɛrapi, X-rey weleŋo, kɔma la kɔmpɔɔlegɔ [12][13]opiresin nyaa dikɛ ta ta la ba tari wurɔɔbeduma ita opiresin zi'an la bugum san di nɛra mi weleŋo.
Ba tari wurɔɔbeduma ita opiresin zi'an la, pa'asɛ la bugum san di nɛra weleŋo, sunsure la nyu'urɔ weleŋo, rediotɛrapi la tiim zi'an la kɔ'ɔm vɛ'ɛra nɛreba mɛ zoe zoe zɛ'ɛta satiŋa magesɛ wuu Nigeria, Burkina, Faso la Togo.
Ba maasum mɛ ti ba kelum kɛ mɔlekula tɛɛsegɔ puan. Wana za'a iti ti la zɛkɛ la imma'asum tuuma saazuo Gaana wa pa'alɛ tumam nɛresabesi tiŋa wa puan[14].
La nyaa yuum de la April 2023 yuunɛ la puan, ti Gaana zuo daana podɔla, Dr Mahamudu Bawumia yuum pɔsɛ $100 miliyoni. Lagefɔ la tuunɛ kankaŋi yuum de la la auŋɛ ti Asibetin la ta'am ta nyɛ imma'asum lɔgerɔ la za'a waabi n boi bini la gee ti ba ta'am tibera baasi woo buuri buuri.[15] Fu san bisera October Fɔɔ ŋmarega la puan n de 2024 yuunɛ la puan la ti Gaana zuo daana Nana Addo Dankwa Akuffo-Addo yuum pɔsɛ biŋe sɛla ti ba yi'ira solemiine puan ti "Urology and Nephrology Center of Excellence" ti suŋera ti Asibetin duma la tana tibera nandu'urum la puurɛ lɔgerɔ ba'asi[16].
Weleŋo duma (Institutions)
[demese | demesego zia]Asibetin wa tari tiŋa mɛ zo'e zo'e. Bala zuo la a ta'am yalege zamesegɔ weleŋo duma. Basɛba n ŋwana boi tilum wa:
•University of Ghana Medical School
•University of Ghana Dental School
•University of Ghana School of Biomedical and Allied Health Sciences
•Nurses Training College
•Midwifery Training School
•Ghana Medical Association
•Ghana Association of Medical Laboratory Scientists
•School of Hygiene(Preventive medicine)
•School of Radiology
•school of Peri-operative and critical care nursing
•Ophthalmic Nursing school
Korle-Bu Neuroscience Foundation
[demese | demesego zia]
Korle-Bu Neuroscience Foundation KBNF) de la tuunɛ e boi ti la suŋɛ Korle-Bu kɔmesegɔ assisting.[17] Ka yuum pi'ilum ze'ele la Marjorie Ratel, neuroscience immaa'asum tuntuna e boi Vancouver, British Columbia, Canada.[18] KBNF la yuum pa'asɛ mɛ e boi Korle-Bu Neuroscience tuuma pi'ileŋo la puan. [19]
Kelum bisɛ kalam ( See Also)
[demese | demesego zia]- Komfo Anokye pa'alegɔ Assibetin
- Assibetin duma yu'ura e boi Gaana
Viisegɔ lɔgerɔ
[demese | demesego zia]- ↑ "Daily Graphic (Ghana)", Wikipedia (in English), 2025-12-03, retrieved 2025-12-10
- ↑ AMA warns toilet operators over newspaper usage (en-gb) (2021-05-19).
- ↑ AMA warns toilet operators over newspaper usage (en-gb) (2021-05-19).
- ↑ AMA warns toilet operators over newspaper usage (en-gb) (2021-05-19).
- ↑ AMA warns toilet operators over newspaper usage (en-gb) (2021-05-19).
- ↑ AMA warns toilet operators over newspaper usage (en-gb) (2021-05-19).
- ↑ https://thebftonline.com/2020/06/08/emmanuel-opoku-oduros-thoughts-korle-bu-the-pride-of-health-care-delivery-in-ghana/
- ↑ AMA warns toilet operators over newspaper usage (en-gb) (2021-05-19).
- ↑ https://thebftonline.com/2020/06/08/emmanuel-opoku-oduros-thoughts-korle-bu-the-pride-of-health-care-delivery-in-ghana/
- ↑ https://www.modernghana.com/news/1262321/korle-bu-dialysis-fees-hike-our-leaders-are-level.html
- ↑ https://www.modernghana.com/news/1262321/korle-bu-dialysis-fees-hike-our-leaders-are-level.html
- ↑ https://www.graphic.com.gh/news/general-news/korle-bu-to-review-new-cost-of-dialysis-treatment-ceo-assures.html
- ↑ https://www.graphic.com.gh/news/general-news/korle-bu-to-review-new-cost-of-dialysis-treatment-ceo-assures.html
- ↑ https://www.pulse.com.gh/news/local/health-ministry-summons-management-of-korle-bu-over-ghcent765-cost-of-dialysis/e4t25z2
- ↑ https://gna.org.gh/2023/04/veep-inaugurates-one-million-dollar-catheterization-laboratory-for-korle-bu-teaching-hospital/
- ↑ https://gna.org.gh/2023/04/veep-inaugurates-one-million-dollar-catheterization-laboratory-for-korle-bu-teaching-hospital/
- ↑ http://www.thepatrioticvanguard.com/article.php3?id_article=3026
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/The_Vancouver_Sun
- ↑ https://web.archive.org/web/20160304035032/http://www.guidrynews.com/story.aspx?id=1000006930
Niŋa Kaalegɔ
[demese | demesego zia]- Roberts J. "Remembering Korle Bu Hospital: Biomedical Heritage and Colonial Nostalgia in the Golden Jubilee Souvenir". History in Africa. 2011;38:193–226. doi:10.1353/hia.2011.0006
Yiŋa viisegɔ duma (External Links)
[demese | demesego zia]- Official website
- Biography of Gordon Guggisberg
- Korle-Bu Neuroscience Foundation
- University of Ghana Medical Laboratory Science Students Association (UG-MELSSA)